Twee derde van de werknemers wil loon inruilen voor AI-training
Verwachtingen rond AI-gebruik zorgen voor groeiende kloof tussen directie, HR en werknemers
AI wordt in sneltempo ingevoerd in bedrijven en verandert hoe we werken. Maar volgens Mercer groeit tegelijk de kloof tussen wat directies verwachten van dat AI-gebruik, waar HR op inzet en hoe werknemers die verandering beleven. Dat blijkt uit het Global Talent Trends 2026-rapport van Mercer, gebaseerd op een wereldwijde bevraging bij 12.000 topmanagers, HR-verantwoordelijken en werknemers. “AI is geen simpele upgrade van software. Je moet opnieuw bekijken hoe werk georganiseerd is: welke taken blijven bij mensen, welke kunnen machines overnemen, en hoe laat je die twee goed samenwerken”, zegt Dieter Valgaerts, Principal Mercer Workforce and Careers.
Uit het onderzoek blijkt dat bedrijven grote veranderingen verwachten. Bijna alle executives (98%) plannen in de volgende twee jaar ingrijpende aanpassingen in hun organisatie. Daarbij verwacht 60% dat 11 tot 20% van het personeelsbestand door AI wordt herplaatst of omgeschoold. Tegelijk blijft het moeilijk om de juiste mensen te vinden: meer dan de helft noemt talentschaarste de belangrijkste personeelsuitdaging.
Opvallend: terwijl AI voor veel leiders hét antwoord lijkt op groei en productiviteit, voelt slechts een minderheid zich echt klaar voor de volgende fase. Slechts 32% denkt dat de eigen medewerkers vandaag al in staat zijn om mens en machine te combineren. Bovendien daalt het aandeel leiders dat zich voorbereid voelt op ‘human-machine teaming’: van 65% in 2024 naar 51% in 2026. “Veel organisaties zitten nog in losse experimenten. De echte winst komt pas wanneer je werk en processen bewust hertekent, met duidelijke keuzes en duidelijke afspraken”, aldus Dieter Valgaerts.
Rekening houden met emotionele impact van AI
Die kloof wordt nog groter door een andere mismatch. Waar 63% van de directies het herontwerpen van werk met AI en automatisering als hoogste prioriteit ziet, geldt dat slechts voor 46% van HR. Intussen stapelen de risico’s zich op die HR wél scherp ziet: moeite om mensen met digitale vaardigheden aan te trekken, stijgende burn-outrisico’s en zorgen over productiviteit en engagement.
De studie wijst ook op een blinde vlek die bedrijven duur kan komen te staan: de psychologische en emotionele impact van AI. Twee op de drie werknemers oordelen dat het management die negatieve impact onderschat, terwijl slechts een beperkte groep HR-verantwoordelijken (19%) dit expliciet meeneemt in de digitale strategie.
Dieter Valgaerts: “Dat is net problematisch omdat vertrouwen en adoptie steeds meer bepalen of AI-investeringen renderen. HR is vandaag tegelijk brandweer en architect. De uitdaging is om niet alleen problemen te blussen, van schaarste tot burn-out, maar ook mee het fundament te hertekenen waarop werk in een AI-tijdperk draait. Want AI verandert niet alleen wat we doen, maar ook hoe mensen zich voelen over hun job en toekomst. Als je die bezorgdheden negeert, verlies je vertrouwen.”
Werknemers kampen met onzekerheid
Op de werkvloer is het beeld dubbel. Veel werknemers ervaren dat AI helpt: 83% zegt productiever en efficiënter te werken en 78% haalt waarde uit de introductie van AI. Maar tegelijk groeit de ongerustheid: de vrees voor skills die verouderen neemt fors toe. Een op de twee werknemers maakt zich zorgen of hun vaardigheden relevant blijven, terwijl dat een jaar geleden minder dan een op de vijf was.
Opvallend is dat 63% van de werknemers zelfs bereid is om 10% loon in te ruilen voor AI- en digitale bijscholing. Daarbovenop komt een tweede gevoelig punt: eerlijkheid. Een ruime meerderheid (72%) ziet binnen de eigen organisatie ongelijke toegang tot AI-tools en -training, en dat werkt door op motivatie en retentie. Zo zou 36% overwegen te vertrekken als ze zich benadeeld voelt. “Als AI alleen de ‘happy few’ sterker maakt, creëer je frustratie en verloop. Gelijke toegang tot tools en opleiding is een voorwaarde om AI echt te laten werken.”
Mercer: “Maak van AI een werkproject, geen IT-project”
De studie toont ook een scherpe terugval in hoe mensen zich voelen op het werk. Een uitgeput personeelsbestand, bezorgd over de impact van AI (op hun job) en zich bewust van de ongelijkheden in AI-toegang, kan geen duurzame, betere prestaties leveren. Slechts 44% van de werknemers zegt dat ze zich echt goed voelt en vooruit kan in de job (tegenover 66% in 2024). Daarnaast plant 40% een vertrek binnen 12 maanden. “Dat is een alarmsignaal voor organisaties die inzetten op groei: een uitgeputte workforce kan moeilijk duurzame productiviteitswinst realiseren, met of zonder AI.”
Mercer pleit daarom voor een duidelijke verschuiving: van ‘AI toevoegen aan bestaande processen’ naar ‘werk bewust hertekenen’. Concreet gaat het om taken en workflows in kaart brengen, bepalen waar AI kan ondersteunen of overnemen, mensen opleiden en begeleiden, en transparant communiceren over wat er verandert en waarom. “De organisaties die winnen, zijn niet die met de meeste tools, maar degene die werk slim herorganiseren én hun mensen meenemen. AI werkt pas echt als het vertrouwen, vaardigheden en samenwerking versterkt. De uitdaging is dus niet technologisch, maar organisatorisch en menselijk,besluit Dieter Valgaerts.